Gebelik HesaplamaHafta, Ay ve Doğum Tarihi

Gebelik haftası dünyada standart olarak son adet kanamasının ilk gününden (LMP — Last Menstrual Period) itibaren sayılır. Bu yöntem 19. yüzyıldan beri obstetri pratiğinde kullanılır ve Naegele kuralı olarak bilinir. Klasik mantık şu: son adet tarihinizden bugüne kadar geçen gün sayısını 7'ye böldüğünüzde gebelik haftanızı bulursunuz. Aynı tarihe 280 gün (40 hafta) eklediğinizde de tahmini doğum tarihiniz (EDD — Estimated Due Date) çıkar.

Pratikte iki noktayı unutmamak gerekir. Birincisi, gebelik yumurta ve sperm birleştiği anda başlamasına rağmen, hekimler haftaları son adetten saymayı tercih eder. Bu mantığa göre döllenme gününde zaten 2 haftalık gebesinizdir. Bu kafa karıştırıcı görünse de altta yatan neden basittir: ovülasyon günü kesin bilinmezken, son adet tarihi çoğu kadın tarafından doğru hatırlanabilir.

İkincisi, Naegele kuralı 28 günlük düzenli adet döngüsünü varsayar. Döngüsü 32-35 gün olan bir kadında ovülasyon daha geç olduğu için gerçek gebelik haftası standart hesaplamadan birkaç gün geri kalabilir. Yukarıdaki hesaplayıcıda "Döngü Süresi" alanına gerçek döngü uzunluğunuzu girdiğinizde bu fark otomatik düzeltilir.

Naegele kuralı doğum tarihini bulmak için pratik bir yöntem sunar: son adet tarihinin ilk gününe 1 yıl ekleyin, 3 ay çıkarın, 7 gün ekleyin. Örneğin son adetiniz 10 Mart 2026 ise: 10 Mart 2027 (1 yıl) → 10 Aralık 2026 (-3 ay) → 17 Aralık 2026 (+7 gün) = tahmini doğum tarihiniz. Hesaplayıcımız bu işlemi otomatik yapar ve döngü uzunluğunu da dikkate alır.

Tahmini doğum tarihi gerçek doğum tarihinden ortalama 5-7 gün farklı olur. Tüm normal gebeliklerin sadece %4-5'i gerçek EDD gününde doğum yapar; geri kalan büyük çoğunluğu EDD'nin iki hafta öncesi ile iki hafta sonrası aralığında doğurur. Bu yüzden EDD "hedef" değil, "tahmin" olarak değerlendirilmelidir.

Adet döngünüz 25 günden kısa, 35 günden uzun ya da hep değişken ise standart formül yanıltıcı sonuç verebilir. Bu durumda altın standart ilk trimester ultrasonografisidir. 7-9. haftalarda yapılan ultrasonda bebeğin CRL (Crown-Rump Length — tepe-popo mesafesi) milimetrik ölçülür ve haftalama bu ölçüme göre belirlenir. CRL ile yapılan hesaplama Naegele kuralına göre çok daha kesindir; çünkü doğrudan embriyonun büyüklüğüne bakar.

Son adet tarihini hiç hatırlamayan ya da emzirme/jinekolojik tedavi sebebiyle adet görmemiş kadınlarda da ultrason haftalaması esastır. Polikliniğe geldiğinizde son adet tarihinizi tam olarak bilmiyorsanız endişelenmeyin; ilk muayenede yapılan ultrason ile gebelik haftanız net olarak belirlenir.

Tüp bebek tedavisiyle gerçekleşen gebeliklerde haftalama yöntemi farklıdır. Embriyo transfer tarihi bilindiği için "tahmini" bir LMP gerek yoktur. 5. gün blastokist transferi yapıldıysa transfer tarihinden 19 gün, 3. gün cleavage transferinde 17 gün geriye gidilerek tahmini LMP bulunur ve klasik haftalama uygulanır.

Bunun mantığı şudur: 5. gün blastokist 14 gün döllenme öncesi + 5 gün gelişim = 19 günlük bir embriyo. Standart 28 günlük döngüde ovülasyon 14. günde olur, döllenme ovülasyondan kısa süre sonra gerçekleşir. Bu nedenle 5. gün blastokist transferinde transfer tarihi LMP + 19 güne denk gelir. Yukarıdaki hesaplayıcının "IVF / Tüp Bebek" sekmesini kullanarak bu hesabı otomatik yaptırabilirsiniz.

Gebe kalmaya çalışan kadınlar için ovülasyon hesaplama en az gebelik haftası kadar değerli bir bilgidir. Standart 28 günlük döngüde ovülasyon adet başlangıcından 14 gün sonra gerçekleşir. Daha uzun döngülerde bu süre uzar; örneğin 32 günlük döngüde ovülasyon 18. günde olur. Hesaplayıcının "Ovülasyon" sekmesi döngü uzunluğunuza göre ovülasyon gününü ve fertil pencereyi gösterir.

Fertil pencere (gebe kalmak için en uygun dönem) ovülasyondan 5 gün öncesi ile ovülasyondan 1 gün sonrasına kadar uzanır. Bunun sebebi spermin dişi vücudunda 5 güne kadar yaşayabilmesi, yumurtanın ise döllenmek için yalnızca 12-24 saatlik bir penceresinin olmasıdır. Yani ovülasyondan birkaç gün önce cinsel ilişki, ovülasyon gününde olandan daha yüksek gebelik şansı verir.

Gebelik 40 hafta sürer ve klinik olarak üç döneme bölünür. Bu bölme keyfi değil — her trimester'in kendine özgü tarama testleri, fizyolojik değişimleri ve riskleri vardır.

Viabilite (yaşayabilirlik) sınırı 24. haftada başlar; bu hafta sonrasında erken doğum olsa bile bebeğin yaşatılma şansı önemli ölçüde artar. Term gebelik 37-41. hafta arasındaki doğumlardır; 37 hafta öncesi preterm, 41 hafta sonrası ise postterm olarak adlandırılır.

Her gebelik haftasının kaç aylık olduğu, hangi trimester'e denk geldiği ve önemli viabilite sınırları aşağıdaki tabloda bulabilirsiniz. "X haftalık kaç aylık?" sorusunun cevabı burada: