Adetler Arası Kanama (Metroraji): Neden Olur?

Adetler arası kanama — tıbbi adıyla metroraji — kadınların önemli bir kısmının hayatlarının bir döneminde yaşadığı, ancak çoğu zaman "stres olmuştur, geçer" deyip ihmal edilen bir bulgudur. Bazen gerçekten geçici ve önemsiz, bazen ise altta yatan ciddi bir tablonun ilk işareti olabilir. Polikliniğe gelen kadınların önemli bir kısmı bu kanamanın ne anlama geldiğini, nelerin ihmal edilmemesi gerektiğini bilmez. Bu yazıda metroraji nedenlerini, hangi durumlarda hızla doktora gitmek gerektiğini ve tanı sürecinin nasıl ilerlediğini anlatacağım.

Adetler arası kanama nedir?

Normal adet döngüsü 21-35 gün arasındadır; adet süresi 2-7 gün. Bu döngünün dışında, beklenmeyen zamanlarda gelen kanama veya lekelenme adetler arası kanama (intermenstrüel kanama) olarak adlandırılır. Bir veya birkaç gün sürebilir; az miktarda lekelenme şeklinde olabilir veya gerçek kanama gibi görülebilir.

Önemli olan sürekli olup olmaması: tek seferlik bir lekelenme genelde geçicidir, ama tekrarlayan ya da bir döngüden uzun süren kanama mutlaka değerlendirilmelidir.

En sık nedenler

Hormonal nedenler: ovulasyon kanaması (yumurtlama sırasında küçük lekelenme — döngü ortasında, normal sayılır); doğum kontrol hapına yeni başlama (ilk 3 ay ara kanama beklenir, sonra düzelir); hap atlama veya geç alma; hormonel dengesizlik (PCOS, tiroid bozuklukları, perimenopoz).

Yapısal nedenler: rahim polipleri (endometrial veya servikal); miyom (özellikle submukozal — rahim boşluğuna doğru); endometrial hiperplazi; rahim/serviks kanseri (özellikle postmenopozal kanama); adenomyozis.

Enfeksiyonlar: pelvik inflamatuar hastalık (PID); klamidya, gonore, trikomonas gibi cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar; servisit (rahim ağzı iltihabı); endometrit.

Spiral ile ilgili: bakır spiral genelde adet kanamasını artırır ve ara kanama yapabilir; hormonlu spiral (Mirena) ilk 3-6 ayda düzensiz lekelenme yapar, sonrasında çoğu kadında kanama hiç olmaz.

Gebelik ile ilgili: erken gebelik kanaması (implantasyon kanaması — beklenen adet zamanına yakın); ektopik gebelik (acil!); düşük tehdidi.

Cinsel travma veya yapısal değişiklikler: ilişki sonrası kanama (servisit, polip, ileri vakalarda serviks kanseri açısından önemli işaret); vajinal/servikal travma.

Sistemik nedenler: kanama bozuklukları (von Willebrand hastalığı, trombositopeni); antikoagülan kullanımı; karaciğer hastalığı; tiroid bozuklukları.

Hangi durumlar acildir?

Şu durumlar gecikmesizden değerlendirme gerektirir:

Postmenopozal kanama — adet kesilmiş bir kadında herhangi bir vajinal kanama. %10-15 endometriyal hiperplazi/kanser ile ilişkili olabilir.

İlişki sonrası tekrarlayan kanama — servisit veya ileri vakalarda serviks kanseri belirtisi.

Gebelik şüphesi + kanama — ektopik gebelik açısından acil.

Çok ağır kanama (saatte ped değiştirme), pıhtı, baş dönmesi, halsizlik — anemi/hipovolemi.

Ateş + pelvik ağrı + kanama — PID açısından acil tedavi gerekli.

Tanı süreci

Polikliniğe gidişte değerlendirme şöyle ilerler. Detaylı sorgu (kanama özellikleri, sıklık, tetikleyici faktörler, ilaç kullanımı, gebelik şüphesi). Pelvik muayene ve transvajinal USG. Gebelik testi şüphede mutlaka. Kan tetkikleri (tam kan, hormonal panel — TSH, prolaktin, FSH, gerekirse koagülasyon). Smear/HPV (servikal patoloji şüphesi). Endometrial biyopsi (40+ yaş veya yüksek risk vakalarında). Histeroskopi karmaşık vakalarda.

Tedavi yaklaşımı

Tedavi nedene göre değişir.

Hormonal düzensizlik için doğum kontrol hapı veya hormonal düzenleme.

Polip için histeroskopik polipektomi.

Submukozal miyom için histeroskopik veya laparoskopik cerrahi.

Endometrial hiperplazi için Mirena spiral veya oral progesteron.

PID için antibiyotik kürü.

STD için spesifik antibiyotik tedavi (eş tedavisi unutulmamalı).

Kanser için onkoloji yönlendirmesi.

Spiral kaynaklı ara kanama için: Mirena 3-6 ay bekleyiş, bakır spiralde semptom devam ederse alternatif yöntem.

Polikliniğe en sık gelen üç soru

"Stres adetler arası kanama yapar mı?" Stres hormonal dengeyi etkileyerek adet düzenini bozabilir; adet öncesi/sonrası lekelenme yaratabilir. Ancak stres tek başına gerçek metroraji nadiren açıklar; başka neden saptanamadığında "stres" denmesi yanıltıcı olabilir. Mutlaka değerlendirme yapılmalı.

"Doğum kontrol hapı kullanırken ara kanama olur mu?" Evet, ilk 3 ay normal. 3 aydan sonra devam ediyorsa hap formülasyonu değiştirilebilir; başka neden de aranmalı.

"Yıllık adetler arası kanamam var ama az, ihmal edebilir miyim?" Hayır. Tekrarlayan ara kanama, az olsa bile, mutlaka değerlendirilmelidir. Polip veya hiperplazi gibi tedavi edilebilir nedenler atlanır.

Ankara'daysanız değerlendirme tek seansta

Adetler arası kanama için tanı süreci tek bir kontrolde büyük ölçüde tamamlanabilir. Prof. Dr. Aydan Biri'nin Ankara Çukurambar'daki kliniğinde detaylı sorgu + pelvik muayene + transvajinal USG + gerekli kan tetkikleri aynı seansta yapılır; sonuçlara göre histeroskopi, biyopsi gibi ileri tetkikler planlanır. Postmenopozal kanama ya da yüksek risk faktörü olan kadınlar için öncelikli randevu sağlanır. Randevu için 0312 911 77 77'yi arayabilir, ön bilgi için WhatsApp üzerinden +90 538 682 61 19 hattından ulaşabilirsiniz.

İlgili konular: adet düzensizliği, aşırı adet kanaması (menoraji), rahim polipleri, endometrial hiperplazi, PID.

Bu yazı, FIGO PALM-COEIN sınıflandırması, ACOG Practice Bulletin No. 128, NICE NG88 baz alınarak hazırlanmıştır.