Adet düzensizliği, kadın hastalıkları polikliniklerine en sık başvuru nedenlerinden biridir. Normal bir adet döngüsü 21-35 gün arasında değişir ve kanama süresi 2-7 gündür. Bu aralıkların dışına çıkılması, döngü sürelerinde belirgin dalgalanmalar yaşanması veya kanamanın çok az ya da çok fazla olması "adet düzensizliği" olarak değerlendirilir.
İçindekiler
Ankara'daki kliniğimde adet düzensizliği şikâyetiyle gelen hastalarımın büyük çoğunluğunda altta yatan neden tespit edilebilmekte ve uygun tedavi ile sorun çözülebilmektedir. Önemli olan, hangi düzensizliklerin fizyolojik (normal) olduğunu, hangilerinin araştırılması gerektiğini bilmektir.
Adet Düzensizliğinin Türleri
Oligomenore (Seyrek Adet)
Adet döngüsünün 35 günden uzun olması durumudur. Yılda 9'dan az adet görülmesi şeklinde de tanımlanabilir. En sık nedeni polikistik over sendromu (PCOS) ve tiroid hastalıklarıdır.
Polimenore (Sık Adet)
Adet döngüsünün 21 günden kısa olması durumudur. Luteal faz yetersizliği, endometriozis veya miyomlar neden olabilir.
Amenore (Adet Kesilmesi)
Birincil amenore: 16 yaşına kadar hiç adet görmeme. İkincil amenore: Daha önce düzenli adet gören bir kadında 3 ay veya üzeri adet kesilmesi. Gebelik, stres, aşırı egzersiz, yeme bozuklukları ve hormonal sorunlar en sık nedenlerdir.
Menoraji (Aşırı Kanama)
Adet kanamasının 7 günden uzun sürmesi veya her döngüde 80 mL'den fazla kanama olmasıdır. Saatte bir ped değiştirme ihtiyacı, pıhtılı kanama ve günlük yaşamı etkileyen kanama düzeyi menoraji belirtileridir.
Metroraji (Adetler Arası Kanama)
Beklenen adet dönemi dışında oluşan kanamadır. Servikal polipler, enfeksiyonlar, hormonal bozukluklar ve nadiren kanser gibi nedenlerle oluşabilir.
Adet Düzensizliğinin Nedenleri
Hormonal Nedenler
- Polikistik Over Sendromu (PCOS): En sık hormonal neden. İnsülin direnci, androjen yüksekliği ve ovulasyon bozukluğu ile karakterizedir
- Tiroid hastalıkları: Hipotiroidi adetleri seyrekleştirir ve ağırlaştırır, hipertiroidi ise sıklaştırabilir
- Hiperprolaktinemi: Prolaktin yüksekliği adet düzensizliğine ve süt gelmesine neden olur
- Erken over yetmezliği: 40 yaş altında yumurtalık fonksiyonunun azalması
- Hipotalamik amenore: Aşırı stres, düşük kilo veya yoğun egzersize bağlı
Yapısal Nedenler
- Rahim miyomları: Özellikle submüköz miyomlar aşırı kanamaya neden olur
- Endometrial polipler: Düzensiz kanama ve lekelenmeye yol açar
- Adenomiyozis: Rahim kasına yerleşen endometrial doku, ağrılı ve ağır kanamaya neden olur
- Endometrial hiperplazi: Rahim iç tabakasının aşırı kalınlaşması
Yaşam Tarzı Faktörleri
- Aşırı stres ve anksiyete
- Hızlı kilo değişimi (alma veya verme)
- Aşırı yoğun egzersiz (maraton koşucuları, balerinler)
- Yeme bozuklukları (anoreksiya, bulimiya)
- Uyku düzensizliği ve vardiyalı çalışma
- Uzun süreli seyahat ve zaman dilimi değişikliği
Diğer Nedenler
- Kontraseptif kullanımı veya bırakılması
- Kanama bozuklukları (von Willebrand hastalığı)
- Karaciğer veya böbrek hastalıkları
- İlaçlar (antikoagülanlar, antipsikotikler, kortikosteroidler)
- Enfeksiyonlar (pelvik inflamatuar hastalık)
Ne Zaman Doktora Gidilmeli?
Aşağıdaki durumlarda mutlaka bir kadın hastalıkları uzmanına başvurmanız gerekir:
Acil Başvuru Gerektiren Durumlar
- Saatte birden fazla ped ıslatacak kadar ağır kanama
- Kanama ile birlikte baş dönmesi, bayılma hissi veya şiddetli hâlsizlik
- Menopoz sonrası herhangi bir vajinal kanama
- Gebelik şüphesi ile birlikte anormal kanama
Planlanmış Muayene Gerektiren Durumlar
- 3 aydan uzun süredir adet görememe (gebelik dışı)
- Adet döngüsünün sürekli 21 günden kısa veya 35 günden uzun olması
- Her adet döneminde pıhtılı ve çok ağır kanama
- Adet kanamasının 7 günden uzun sürmesi
- Adetler arası lekelenme veya kanama
- Adet düzensizliği ile birlikte akne, tüylenme veya saç dökülmesi
- Cinsel ilişki sonrası kanama
- Şiddetli adet sancısı (günlük yaşamı etkileyen düzeyde)
Tanı Süreci
Ankara'daki kliniğimde adet düzensizliğinin nedenini belirlemek için sistematik bir değerlendirme yapıyorum:
1. Detaylı Anamnez
Adet takvimi, kanama miktarı ve süresi, eşlik eden semptomlar, ilaç kullanımı, stres düzeyi, beslenme alışkanlıkları ve aile öyküsü detaylı şekilde sorgulanır. Hastalarıma adet takip uygulaması kullanmalarını öneriyorum.
2. Fizik Muayene ve Jinekolojik Muayene
Vücut kitle indeksi, tüylenme, akne, tiroid büyümesi değerlendirmesi yapılır. Jinekolojik muayene ile servikal patolojiler ve rahim büyüklüğü kontrol edilir.
3. Ultrasonografi
Transvajinal ultrasonografi ile rahim boyutu, miyomlar, endometrial kalınlık, polipler ve yumurtalıklar değerlendirilir. PCOS şüphesinde yumurtalıklardaki folikül sayısı ve dağılımı incelenir.
4. Hormonal Değerlendirme
- FSH, LH, Östradiol (yumurtalık fonksiyonu)
- TSH, sT4 (tiroid fonksiyonu)
- Prolaktin
- Testosteron, DHEA-S (androjen düzeyleri - PCOS şüphesinde)
- AMH (over rezervi)
- Beta-hCG (gebelik dışlama)
- Progesteron (ovulasyon değerlendirmesi)
5. İleri Tetkikler (Gerektiğinde)
- Endometrial biyopsi (35 yaş üstü veya risk faktörleri varsa)
- Histeroskopi (polip veya submüköz miyom şüphesinde)
- MR (adenomiyozis veya derin endometriozis şüphesinde)
- Koagülasyon testleri (ergenlik döneminde ağır kanamada)
Tedavi Yaklaşımları
Altta Yatan Nedenin Tedavisi
En etkili yaklaşım, adet düzensizliğine neden olan durumun tedavisidir. PCOS'ta yaşam tarzı değişikliği ve metformin, tiroid hastalığında hormon replasmanı, hiperprolaktinemide kabergolin gibi hedefe yönelik tedaviler uygulanır.
Hormonal Tedaviler
- Kombine oral kontraseptifler: Döngü düzenlenmesi ve kanama kontrolü
- Progesteron tedavisi: Ovulasyon bozukluğuna bağlı düzensizliklerde
- Hormonal RİA (Mirena): Ağır kanamada etkili, uzun süreli çözüm
Cerrahi Tedaviler
- Polipektomi (polip çıkarılması)
- Miyomektomi (miyom çıkarılması)
- Endometrial ablasyon (rahim iç tabakasının yakılması)
- Histerektomi (dirençli vakalarda son seçenek)
Sıkça Sorulan Sorular
Stres adet düzensizliğine neden olur mu?
Evet, şiddetli stres hipotalamusu baskılayarak GnRH salgısını azaltır ve adet düzensizliğine neden olabilir. Bu durum "stres amenoresi" veya "fonksiyonel hipotalamik amenore" olarak adlandırılır. Stres yönetimi ile adetler genellikle normale döner.
Doğum kontrol hapı bırakıldığında adet düzensizliği normal midir?
Evet, oral kontraseptif kesilmesinden sonra ilk 3-6 ay içinde adet düzensizliği görülebilir. Vücut kendi hormonal döngüsünü yeniden kurana kadar bu geçiş dönemi normaldir. 6 aydan uzun süren düzensizlikte muayene önerilir.
Adet düzensizliği hamile kalmayı etkiler mi?
Ovulasyon bozukluğuna bağlı adet düzensizliği, doğal gebelik şansını azaltabilir. Ancak uygun tedavi ile ovulasyonun düzenlenmesi ve gebelik elde edilmesi mümkündür. Gebelik planlıyorsanız düzensizliğin nedeninin araştırılması önerilir.
Sonuç
Adet düzensizliği, altta yatan önemli bir sağlık sorunun habercisi olabilir. Düzensizliği "normal" olarak kabullenmek yerine nedenini araştırmak, hem mevcut sağlık sorunlarının tedavisini hem de gelecekteki komplikasyonların önlenmesini sağlar. Ankara'daki kliniğimde her hastamın bireysel değerlendirmesini yaparak en uygun tedavi planını oluşturuyorum.
Adet düzensizliği şikâyetiniz için randevu almak isterseniz bizimle iletişime geçebilirsiniz.
