Vulva Kanseri: Belirtileri ve Risk Faktörleri

Vulva kanseri, kadınlardaki tüm jinekolojik kanserlerin yaklaşık %4'ünü oluşturan, en sık 60-70 yaş arasında görülen bir tablodur. Türkiye'de yıllık yaklaşık 150 yeni vaka tanımlanır; nadir olmasına rağmen erken yakalanmadığında ciddi seyreder. İyi haber: kanser öncüsü değişiklikler (VIN) ve erken evre vulva kanseri çoğu zaman uyarı belirtileri ile ortaya çıkar — sürekli kaşıntı, geçmeyen yara, renk değişikliği. Bu işaretleri bilen ve değerlendirme almayı geciktirmeyen kadınlarda erken evre yakalama %85'in üzerinde sağkalım sağlar.

Risk faktörleri

Vulva kanserinin gelişiminde iki ana yol var. Birincisi HPV ilişkili tablo: yüksek riskli HPV alt tipleri (özellikle 16, 18) uzun süreli persistan enfeksiyon yaparsa VIN ve sonrasında vulva kanseri gelişebilir. Bu yol genelde daha genç kadınları etkiler. İkincisi HPV-bağımsız tablo: liken sklerozis denilen kronik vulvar dermatoz yıllar içinde kanser dönüşümü gösterebilir. Bu yol daha yaşlı kadınlarda görülür.

Diğer risk faktörleri: sigara (HPV pozitif vulva kanseri riskini 2-3 kat artırır), immün baskılama (HIV, organ nakli sonrası, kronik kortikosteroid), önceki serviks/vajen kanseri, vulvar intraepiteliyal neoplazi (VIN — kanser öncüsü, tedavi edilmezse %15-30 kanser dönüşümü).

Belirtiler — geçmeyen kaşıntı en önemli işaret

Vulva kanserinin en yaygın erken belirtisi sürekli ve geçmeyen vulvar kaşıntıdır. Çoğu zaman ilk olarak iyi huylu kabul edilip tedavi gecikir. 4-6 hafta tedaviye yanıt vermeyen kaşıntıda biyopsi mutlaka düşünülmelidir.

Diğer uyarı işaretleri: vulvada renk değişikliği (beyaz, kırmızı, kahverengi/siyah lekeler); ele gelen kitle, sertlik veya nodül; iyileşmeyen yara, ülser; anormal kanama (adet dışı, ilişki sonrası); vulvada ağrı, yanma, hassasiyet; idrar yaparken yanma (üretrayı tutuyorsa); pis kokulu/kanlı akıntı; kasık bezlerinde şişlik (ileri evre).

Tanı süreci

Şüpheli alan görüldüğünde değerlendirme şöyle ilerler. Vulvar muayene + dermoskopi ile şüpheli alanlar belirlenir. Vulva biyopsisi (lokal anestezi, küçük doku örneği) — kesin tanı için altın standart. Kolposkopi eşlik eden serviks/vajen lezyonları için. Görüntüleme (MR, PET-CT) ileri evre değerlendirmesinde. Sentinel lenf nodu biyopsisi erken evre için inguinal nod değerlendirmesinde. HPV testi tedavi planı ve prognoz için yararlı.

Evreleme ve sağkalım

FIGO 2021 evrelemesine göre 5 yıllık sağkalım oranları: Evre I (sadece vulvada, ≤ 2 cm + invazyon ≤ 1 mm) %85-90; Evre II (vulvada/perinede, komşu organa yayılım yok) %70-80; Evre III (lenf nodu tutulumu — inguinal/femoral) %40-60; Evre IV (üst üretra/vajen, mesane, rektum, kemik veya uzak metastaz) %15-30.

Bu rakamlar erken yakalamanın değerini somut gösterir. Erken evre vakalarda küçük cerrahi müdahale yeterli; ileri evrede çok daha kapsamlı tedaviye rağmen sağkalım belirgin düşer.

Tedavi seçenekleri

Vulva kanseri tedavisinde birinci basamak cerrahidir. Erken evrede geniş lokal eksizyon (1 cm temiz cerrahi sınır) yeterli olabilir. Daha yaygın tutulumda radikal lokal eksizyon veya parsiyel/radikal vulvektomi yapılır. Klitoris korunumlu cerrahi mümkün olduğunda tercih edilir; postoperatif cinsel fonksiyon açısından önemli.

İnguinal lenfadenektomi tek taraflı veya bilateral yapılır. Erken evrede sentinel lenf nodu biyopsisi ile tam diseksiyondan kaçınılır.

Radyoterapi cerrahi sınırı pozitif/yakın vakalarda adjuvan; lenf nodu pozitifliğinde adjuvan; inoperabl vakalarda definitif kemoradyasyon. Brakiterapi lokal nüks vakalarında kullanılır.

Kemoterapi genelde sisplatin tabanlı; lokoregional ileri evrede radyoterapi ile birlikte (kemoradyoterapi). İmmünoterapi (pembrolizumab) PD-L1 pozitif ileri vakalarda. HPV-spesifik terapötik aşılar klinik araştırmada.

Korunma — HPV aşısı en güçlü adım

HPV aşısı (Gardasil 9): 9-26 yaş ideal, 45 yaşa kadar etkili. Vulva kanserinin yanı sıra serviks, vajen ve anal kanseri de önler. Kız + erkek çocuk aşılaması toplum bağışıklığı açısından önemli.

Sigara bırakma kanser riskini ve nüksü belirgin azaltır. Liken sklerozis tedavisi (topikal güçlü kortikosteroid — klobetazol propiyonat) düzenli takip ile kanser dönüşümünü önler. Düzenli vulvar muayene (yıllık jinekolojik kontrol + kendi kendine vulva muayenesi) erken tanı için kritik. VIN'in erken tanısı (anormal alan görüldüğünde biyopsi, eksizyon) kanser dönüşümünü engeller. Cinsel sağlık (kondom, tek partner ya da düzenli tarama) HPV bulaşma riskini azaltır.

Polikliniğe en sık gelen üç soru

"Vulva kanseri kaşıntı ile mi başlar?" Sıklıkla evet. Sürekli geçmeyen vulvar kaşıntı en yaygın erken belirtidir; ancak genellikle önce iyi huylu kabul edilip tedavi gecikebilir. 4-6 hafta tedaviye yanıt vermeyen kaşıntıda biyopsi düşünülmelidir.

"Liken sklerozis ne kadar tehlikeli?" Tedavi edilmezse %5 oranında kansere dönebilir. Düzenli topikal steroid tedavisi ve takip ile risk büyük oranda azalır.

"Erken yakalanırsa tam iyileşme mümkün mü?" Evet. Evre I vulva kanserinde 5 yıllık sağkalım %85'in üzerindedir. Erken tanı + uygun cerrahi ile tam iyileşme genelde mümkündür.

Ankara'daysanız vulvar şüpheli alan değerlendirmesi tek seansta

Vulvar bölgede değişiklik (kaşıntı, renk farkı, geçmeyen yara, ele gelen sertlik) fark edildiğinde değerlendirmeyi geciktirmemek hayat kurtarır. Prof. Dr. Aydan Biri'nin Ankara Çukurambar'daki kliniğinde detaylı vulvar muayene + dermoskopi + gerekirse biyopsi tek seansta yapılabilir. Liken sklerozis takibi, VIN saptanması durumunda eksizyon planlaması, gerekirse onkoloji yönlendirmesi aynı merkezden koordine edilir. Yıllık jinekolojik kontrol içinde vulvar değerlendirme rutin olarak yapılır. Randevu için 0312 911 77 77'yi arayabilir, ön bilgi için WhatsApp üzerinden +90 538 682 61 19 hattından ulaşabilirsiniz.

İlgili konular: HPV aşısı, HPV taraması, jinekolojik kanserlerde erken tanı, yumurtalık kanseri, kolposkopi.

Bu yazı, FIGO Cancer Staging — Vulva (2021), NCCN Vulvar Cancer Guidelines (2024), ESGO Vulvar Cancer Recommendations baz alınarak hazırlanmıştır.