Göğüste Ele Gelen Kitle Her Zaman Kanser mi?

Memede ele gelen bir kitle fark eden kadınların aklındaki ilk düşünce kanser olur. Bu son derece anlaşılır bir tepkidir; ancak gerçek istatistik biraz farklıdır: ele gelen meme kitlelerinin büyük çoğunluğu iyi huyludur. Genç kadınlarda bu oran %85-90'a kadar çıkar; 40 yaş üstünde malignite oranı yükselir ama yine de saptanan kitlelerin önemli bir kısmı iyi huyludur. Önemli olan paniklemek değil, doğru zamanda doğru değerlendirme almaktır. Bu yazıda meme kitlelerinin türlerini, hangi özelliklerin endişe verici olduğunu ve tanı sürecinin nasıl ilerlediğini açıklayacağım.

Meme dokusu doğal olarak nodülerdir

Meme yağ + bezler + bağ dokusu + kanal yapılarından oluşur. Bu yapı doğal olarak nodüler hisseder; özellikle adet öncesi dönemde fibrokistik değişiklikler hassasiyet ve yumru hissi yaratır.

"Memem her yerde nodüler" hissi tek başına sorun değildir; önemli olan yeni ortaya çıkmış, sürekli, sınırları net hissedilen bir kitlenin fark edilmesi. Aylık olarak adet sonrası kendi muayenenizi yapmak alışkanlık olduğunda bu farkı ayırt etmek kolaylaşır.

Sık karşılaşılan iyi huylu kitleler

Fibroadenom: en sık iyi huylu meme kitlesi, 20-30 yaş arası genç kadınlarda yaygın. Sınırları net, hareketli, ağrısız, lastik kıvamında. Boyut zamanla değişebilir; gebelik ve emzirme döneminde büyüyebilir. Çoğu vaka takip ile yönetilir; cerrahi sadece büyük (3 cm+), büyüyen veya semptomatik vakalarda.

Meme kisti: sıvı dolu yapılar; özellikle 35-50 yaş arası perimenopozal dönemde yaygın. USG'de net görülür. Basit kistler takip; karmaşık kistler aspirasyon veya ileri değerlendirme.

Fibrokistik değişiklikler: meme dokusunda yaygın yumru hissi, sıklıkla adet öncesi belirginleşir. Hastalık değil, fizyolojik varyant. %50 üzeri kadında görülür.

Lipom: yağ doku tümörü, yumuşak ve hareketli.

Galaktosel: emzirme dönemi süt birikimi.

Mastit / abse: enfeksiyon; ağrılı, kızarık, ısı artışı. Antibiyotik ile iyileşir.

İntraduktal papillom: meme başından kanlı akıntı yapabilir; çoğunlukla iyi huylu.

Endişe verici işaretler

Aşağıdaki bulgular daha titiz değerlendirme gerektirir:

Sert, sabit (hareketsiz), düzensiz sınırlı kitle.

Büyüyen veya değişen kitle.

Cilt çekilmesi, "portakal kabuğu" görünümü.

Meme başında içe çekilme, asimetri.

Meme başından tek taraflı kanlı veya berrak akıntı.

İyileşmeyen yara, ülser.

Koltuk altında yeni ele gelen şişlik.

Memede sürekli ağrı (adet döngüsünden bağımsız).

50 yaş üstü yeni saptanan kitle (yaş başlı başına risk faktörü).

Tanı süreci — üçlü değerlendirme

Meme kitlesi değerlendirmesinde "triple assessment" denilen üç adım kullanılır.

1. Klinik muayene: hekim tarafından detaylı palpasyon. Kitlenin boyutu, sınırları, hareketliliği, lokal ısı/kızarıklık, koltuk altı lenf nodu değerlendirmesi.

2. Görüntüleme: 35-40 yaş altı genç kadınlarda meme USG (yoğun meme dokusu nedeniyle mamografi etkili değil); 40+ yaş kadınlarda mamografi + USG kombinasyonu. Şüpheli vakalarda meme MR (özellikle ailesel risk veya BRCA pozitif).

3. Biyopsi: görüntülemede şüphe varsa. İğne biyopsisi (FNA — sitoloji) veya core biyopsi (histoloji); doğru tanı için core biyopsi tercih edilir. Lokal anestezi ile, ofis ortamında yapılabilir.

Bu üç adımda da tutarlı sonuç (uyumlu — hepsi iyi huylu veya hepsi şüpheli) tanıyı belirleyici. Tutarsızlık varsa cerrahi eksizyon ile kesin tanı.

Yaş bazlı yaklaşım

20-30 yaş: çoğunlukla fibroadenom. USG + klinik. Düşük şüpheli vakada takip; büyüyen veya semptomatik vakalarda biyopsi/eksizyon.

30-40 yaş: fibroadenom, kist, fibrokistik değişiklikler yaygın. Aile öyküsü olanlarda dikkat artar.

40+ yaş: malignite olasılığı artar. Mamografi + USG standart. Şüpheli her kitle biyopsi.

Postmenopozal: yeni ortaya çıkan herhangi bir kitle malignite açısından dikkatli değerlendirilmeli.

Polikliniğe en sık gelen üç soru

"Memem hep ele geliyor — kanser işareti mi?" Çoğu kadında meme dokusu doğal olarak nodüler hisseder; fibrokistik değişiklikler yaygın. Ele gelmek tek başına kanser belirtisi değildir. Düzenli olarak farkında olduğunuz nodülarite, yeni ortaya çıkmış sert hareketsiz kitleden farklıdır.

"Fibroadenom kansere döner mi?" Hayır, fibroadenom kanser değildir; kanser dönüşüm riski çok nadir. Çoğu fibroadenom takiple yönetilir; cerrahi sadece büyük, büyüyen veya semptomatik vakalarda.

"Mamografi gerektirir mi?" 40 yaş altı yoğun meme dokusunda USG daha duyarlı. 40+ yaşta mamografi standart; ailesel risk varsa daha erken (35'te) başlanır.

Ankara'daysanız meme değerlendirmesi tek seansta

Meme kitlesi fark ettiğinizde değerlendirmeyi geciktirmemek önemli — çoğu zaman iyi huylu çıkar ama emin olmak için profesyonel muayene şart. Prof. Dr. Aydan Biri'nin Ankara Çukurambar'daki kliniğinde yıllık jinekolojik muayene içinde klinik meme muayenesi rutin olarak yapılır; şüpheli kitle saptandığında anlaşmalı radyoloji merkezleriyle koordineli olarak USG/mamografi/MR planlanır. Gerekirse cerrahi/onkoloji yönlendirmesi sağlanır. Ailesel risk olanlarda BRCA gen testi danışmanlığı verilir. Randevu için 0312 911 77 77'yi arayabilir, ön bilgi için WhatsApp üzerinden +90 538 682 61 19 hattından ulaşabilirsiniz.

İlgili konular: kendi kendine meme muayenesi, erken tanı, koruyucu hekimlik, kadın sağlığı taramaları.

Bu yazı, ACOG Practice Bulletin No. 179, NCCN Breast Cancer Screening Guidelines, USPSTF Recommendations baz alınarak hazırlanmıştır.