Pelvik Organ Sarkması Prolapsus Nedir?

Pelvik Organ Sarkması (Prolapsus) Nedir?

Pelvik organ sarkması, tıbbi adıyla pelvik organ prolapsusu, kadınlarda pelvis bölgesinde yer alan organların (rahim, mesane, rektum veya ince bağırsak) normal anatomik konumlarını kaybederek vajinaya doğru veya vajina dışına doğru sarkması durumudur. Bu durum, pelvik taban kasları ve bağ dokularının zayıflaması sonucu ortaya çıkar ve özellikle doğum yapmış, menopoz dönemindeki ve ileri yaştaki kadınlarda daha sık görülür.

Pelvik organ sarkması, yalnızca fiziksel bir sorun değildir; günlük yaşamı, cinsel hayatı ve psikolojik durumu da etkileyebilen önemli bir sağlık problemidir. Erken dönemde fark edilmediğinde zamanla ilerleyebilir ve yaşam kalitesinde belirgin düşüşe neden olabilir.

Pelvik Organ Sarkması Nasıl Oluşur?

Pelvik taban; mesane, rahim ve bağırsakları alttan destekleyen kas, bağ ve sinir yapılarından oluşur. Bu yapıların görevini yeterince yerine getirememesi durumunda, organlar aşağı doğru yer değiştirir.

Pelvik organ prolapsusu genellikle yavaş ilerleyen bir süreçtir. Başlangıçta hafif basınç hissi ile kendini gösterebilirken, ilerleyen evrelerde vajinadan dışarı çıkan bir kitle hissi oluşabilir.

Pelvik Organ Sarkması Türleri Nelerdir?

Pelvik organ sarkması, sarkan organa göre farklı isimlerle tanımlanır:

Sistosel (Mesane Sarkması)

Mesanenin vajina ön duvarına doğru sarkmasıdır. En sık görülen pelvik organ sarkması türlerinden biridir.

Rektosel (Kalın Bağırsak Sarkması)

Rektumun vajina arka duvarına doğru sarkmasıdır. Kabızlık ve dışkılama güçlüğü ile birlikte görülebilir.

Uterin Prolapsus (Rahim Sarkması)

Rahmin aşağı doğru yer değiştirmesi ve vajinaya doğru sarkmasıdır. İleri evrelerde rahim vajina dışına kadar çıkabilir.

Enterosel

İnce bağırsağın vajina arka duvarına doğru sarkmasıdır. Genellikle rahim alınması ameliyatı sonrası görülebilir.

Pelvik Organ Sarkmasının Nedenleri Nelerdir?

Pelvik organ prolapsusu gelişiminde birden fazla faktör rol oynar. En sık görülen nedenler şunlardır:

Vajinal doğum, pelvik taban kaslarının en fazla zorlandığı durumlardan biridir. Özellikle zor doğumlar, iri bebek doğumu ve çok sayıda doğum yapmak riski artırır.

Menopoz döneminde östrojen hormonunun azalması, bağ dokularının zayıflamasına yol açar ve sarkma riskini yükseltir.

İleri yaş, pelvik destek dokularında doğal bir gevşeme oluşturur.

Kronik kabızlık ve sürekli ıkınma, pelvik taban üzerinde baskıyı artırır.

Kronik öksürük (KOAH, astım, sigara kullanımı) karın içi basıncını artırarak sarkmaya zemin hazırlar.

Obezite, pelvis üzerine binen yükü artırır.

Ağır kaldırma alışkanlığı olan kişilerde risk daha yüksektir.

Pelvik Organ Sarkmasının Belirtileri Nelerdir?

Pelvik organ sarkmasının belirtileri sarkmanın derecesine göre değişir. En sık görülen şikayetler şunlardır:

Vajina içinde veya vajinadan dışarı doğru gelen bir dolgunluk ya da kitle hissi

Ayakta uzun süre durduğunda artan basınç hissi

İdrar kaçırma, sık idrara çıkma veya idrar yapmada zorlanma

Kabızlık ve dışkılama sırasında tam boşalamama hissi

Cinsel ilişki sırasında ağrı veya rahatsızlık hissi

Bel ve kasık bölgesinde ağrı

Pelvik Organ Sarkması Kaç Evrede İncelenir?

Pelvik organ prolapsusu genellikle dört evrede değerlendirilir:

Hafif evre: Organlar yer değiştirmiştir ancak vajina dışına çıkmaz.

Orta evre: Organlar vajina girişine kadar sarkar.

İleri evre: Organlar vajina dışına çıkar.

Çok ileri evre: Organ tamamen dışarıdadır ve günlük yaşamı ciddi şekilde etkiler.

Pelvik Organ Sarkması Nasıl Teşhis Edilir?

Tanı çoğunlukla jinekolojik muayene ile konur. Muayene sırasında hastadan ıkınması istenerek sarkmanın derecesi değerlendirilir.

Gerekli durumlarda pelvik ultrasonografi, MR veya idrar testleri ile ek değerlendirmeler yapılabilir.

Pelvik Organ Sarkması Nasıl Tedavi Edilir?

Tedavi, sarkmanın derecesine, hastanın yaşına, şikayetlerine ve çocuk isteğine göre planlanır.

Koruyucu ve Cerrahi Olmayan Tedaviler

Pelvik taban egzersizleri (Kegel egzersizleri), hafif ve orta dereceli sarkmalarda oldukça etkilidir.

Vajinal pessar, vajina içine yerleştirilen ve organları destekleyen medikal bir aparattır.

Östrojen tedavisi, özellikle menopoz sonrası vajinal dokuların güçlenmesine yardımcı olabilir.

Cerrahi Tedavi

İleri dereceli pelvik organ sarkmasında cerrahi tedavi gerekebilir. Ameliyatlar vajinal yoldan, karın içinden veya laparoskopik yöntemlerle yapılabilir.

Cerrahi planlama, hastanın beklentileri ve eşlik eden sorunlara göre kişiye özel yapılır.

Pelvik Organ Sarkması Önlenebilir mi?

Pelvik organ prolapsusunu tamamen önlemek her zaman mümkün olmasa da risk azaltılabilir:

Pelvik taban egzersizlerinin düzenli yapılması

İdeal kilonun korunması

Kabızlığın önlenmesi

Sigaranın bırakılması

Ağır kaldırmaktan kaçınılması

Pelvik Organ Sarkması Ne Zaman Doktora Başvurmayı Gerektirir?

Vajina dışına çıkan bir kitle hissi, idrar veya dışkı kaçırma, cinsel ilişkide ağrı gibi belirtiler varsa mutlaka bir kadın hastalıkları ve doğum uzmanına başvurulmalıdır.

Sonuç

Pelvik organ sarkması, erken dönemde fark edildiğinde kontrol altına alınabilen, ancak ihmal edildiğinde yaşam kalitesini ciddi şekilde düşürebilen bir durumdur. Düzenli jinekolojik kontroller ve uygun tedavi yaklaşımları ile başarılı sonuçlar elde edilebilir.