Dermoid Kist Nedir? Ameliyat Gerektirir mi?

Dermoid kist (matür kistik teratom), yumurtalık kistleri arasında en ilginç olanlardan biridir. Diğer kistlerden farklı olarak içinde yağ, kıl, hatta küçük diş kalıntısı bulunabilir. Embriyo döneminden kalan dokulardan gelişir. Çoğunlukla 30 yaş altında saptanır; üreme çağındaki kadınların önemli bir kısmında rastlantısal olarak USG'de ortaya çıkar. Bu yazıda dermoid kistin gerçekte ne olduğunu, neden çoğu vakada cerrahi gerektirdiğini ve modern laparoskopik yaklaşımın nasıl güvenle uygulandığını anlatacağım.

Dermoid kist nedir?

Dermoid kist, yumurtalıklarda gelişen, içinde gelişmiş hücre tiplerinden oluşan dokular barındıran iyi huylu bir tümör tipidir. "Matür kistik teratom" tıbbi adıdır. İçeriği çeşitlidir: yağ doku, saç, deri parçaları, kıkırdak, hatta dental yapılar (diş benzeri yapılar) bulunabilir. Bu özelliği nedeniyle ultrasonda ya da MR'da kolayca tanınır.

Yumurtalık kistlerinin yaklaşık %10-20'sini oluşturur. Genelde 20-40 yaş arası saptanır; ancak her yaşta görülebilir. Yaklaşık %10 vakada iki taraflı.

Belirtileri çoğunlukla yok

Dermoid kistlerin önemli bir kısmı belirtisizdir; rutin USG'de tesadüfen saptanır. Belirti veren vakalarda:

Karın alt bölgesinde rahatsızlık, dolgunluk hissi.

Kasıkta hafif ağrı, özellikle büyük kistlerde.

Adet düzeninde değişiklik (nadir).

Şiddetli karın ağrısı — tortion (yumurtalık torsiyonu) işareti, acil durum.

Akut karın + bulantı + kusma — kist rüptürü veya tortion.

Neden cerrahi önerilir?

Fonksiyonel kistlerden farklı olarak dermoid kistler kendiliğinden kaybolmaz. Aksine, zaman içinde büyüme eğilimindedir. Bu nedenle çoğu vakada cerrahi çıkarım önerilir; cerrahi kararının arkasında üç gerçek var.

Tortion riski: dermoid kistler ağırlığı ve şekli nedeniyle yumurtalık torsiyonu için yüksek risk taşır. Tortion (yumurtalığın kendi etrafında dönmesi) yumurtalığın kanlanmasını keser; birkaç saat içinde organın kaybedilmesine yol açabilir. Şiddetli ani karın ağrısı + bulantı + kusma ile başvuran genç kadınlarda bu olasılık her zaman düşünülür.

Rüptür: dermoid kist içeriği (yağ, kıl) karın boşluğuna yayılırsa kimyasal peritonit yapabilir; ciddi inflamatuar yanıt yaratır.

Malignite riski (nadir): dermoid kistlerin %1-2'sinde "skuamöz hücreli karsinom" gelişimi bildirilmiştir; özellikle 40 yaş üstü ve 6 cm üstü kistlerde. Bu yüzden büyük dermoid kistlerin patolojik incelemesi önemlidir.

Büyüme eğilimi: yıllar içinde büyür, daha büyük cerrahi gerektirir.

Kim için bekleme stratejisi mümkün?

Bazı vakalarda kontrollü takip mümkündür: küçük kistler (4 cm altı), gebelikte saptanan asemptomatik kistler (gebelik sonrasına ertelenebilir), yaşlı asemptomatik kadınlar.

Ancak bu vakalarda 6-12 ayda bir USG ile yakın takip yapılmalı. Büyüme veya semptom gelişirse cerrahi düşünülür.

Cerrahi yöntem: Laparoskopi tercih

Dermoid kist cerrahisinde günümüzün altın standardı laparoskopik kistektomi (kapalı yöntemle sadece kistin çıkarılması, yumurtalığın korunması). Avantajları belirgin: küçük kesi (4-5 mm), hızlı iyileşme (1-2 hafta), düşük ağrı, az kanama, kısa hastane yatışı (genelde 1 gün), minimum iz.

Önemli teknik nokta: dermoid içeriğinin karın içine dökülmemesi. Cerrah özel torba (endo-bag) ile kisti içeride patlatmadan dışarı çıkarır; rüptür durumunda bol salin ile karın yıkanır.

Genç ve çocuk planlayan kadınlarda sadece kist çıkarılır; sağlıklı yumurtalık dokusu korunur (kistektomi). İleri yaş ve riskli vakalarda tek taraflı yumurtalık çıkarılması (oferektomi) tercih edilebilir.

Robotik (Da Vinci) cerrahi büyük veya kompleks vakalarda alternatif. Açık cerrahi (laparotomi) bugün artık nadir; çok büyük kistler veya kanser şüphesinde tercih edilir.

Postoperatif beklentiler

Cerrahi sonrası ilk 24 saat hafif ağrı; basit ağrı kesicilerle yetinilir. Çoğu hasta aynı gün veya 1 gün sonra taburcu olur. 1-2 hafta içinde normal aktiviteye dönüş; ağır kaldırma 2-4 hafta yasak. Cinsel ilişki 2-3 hafta sonra başlar.

Patoloji sonucu 7-10 gün içinde gelir; iyi huylu olduğu doğrulanır. Nadir malignite vakalarında ek tedavi planlanır.

Tekrar (rekürrens) oranı düşük (%2-5); ancak farklı yumurtalıkta yeni dermoid kist gelişebilir. Yıllık jinekolojik kontrol önerilir.

Polikliniğe en sık gelen üç soru

"Dermoid kistim var, çocuk olur mu?" Dermoid kist tek başına gebelik şansını engellemez. Sadece kistin çıkarılması gerekir; sağlıklı yumurtalık dokusu korunur. Kistektomi sonrası fertilite genelde normaldir.

"Mutlaka ameliyat şart mı?" Çoğu vakada evet (büyüme eğilimi, tortion riski). 4 cm altı asemptomatik kistlerde takip mümkün; ancak çoğu zaman 1-2 yıl içinde cerrahi gündeme gelir.

"Gebelikte saptandı, ne olur?" Asemptomatik küçük dermoid kistler gebelik takipli; doğum sonrasına ertelenir. Tortion veya semptom gelişirse 2. trimesterde laparoskopik cerrahi yapılabilir (en güvenli pencere).

Ankara'daysanız laparoskopik cerrahi tek merkezden

Dermoid kist tanısı ve cerrahi planlaması tek bir kontrolle yapılabilir. Prof. Dr. Aydan Biri'nin Ankara Çukurambar'daki kliniğinde değerlendirme + USG/MR + cerrahi planlaması koordineli yürütülür; laparoskopik kistektomi (yumurtalık koruyucu) standart yaklaşımdır. Genç ve gebelik planı olan kadınlarda doğurganlığı koruyan teknik tercih edilir. Postoperatif takip aynı merkezde yapılır. Randevu için 0312 911 77 77'yi arayabilir, ön bilgi için WhatsApp üzerinden +90 538 682 61 19 hattından ulaşabilirsiniz.

İlgili konular: yumurtalık kisti, over kisti ameliyatı sonrası, laparoskopik cerrahi, yumurtalık kanseri, Da Vinci robotik.

Bu yazı, ACOG Practice Bulletin (Adneksal Kitleler), ESGO yumurtalık kist klavuzları, RCOG Green-top No. 62 baz alınarak hazırlanmıştır.